Ucisk i rozpierania twarzy wokół oczu to objaw charakterystyczny dla zapalenia zatok przynosowych. Najczęściej rozwija się ono w przebiegu infekcji wirusowej i prowadzi do zaburzenia naturalnego oczyszczania oraz wentylacji zatok. W efekcie pojawiają się objawy choroby, zarówno te ogólne, jak i miejscowe. Jak dokładnie dochodzi do powstania uczucia rozpierania i dlaczego bywa ono tak dokuczliwe?
Ucisk w okolicy oczu – typowy objaw zapalenia zatok
W odpowiedzi na atak patogenów (najczęściej wirusów) w błonie śluzowej nosa i zatok rozwija się stan zapalny, który prowadzi do nadprodukcji śluzu. Katar początkowo jest wodnisty, jednak z czasem gęstnieje i zaczyna gromadzić się w drogach oddechowych, utrudniając oddychanie.
Jednocześnie stan zapalny wywołuje obrzęk i przekrwienie błony śluzowej, co blokuje wąskie ujścia łączące zatoki z jamą nosową. W tak zamkniętych przestrzeniach nagromadzony śluz wywołuje wzrost ciśnienia, co odczuwamy właśnie jako ból, ucisk oraz tkliwość twarzy. Objawy te są zlokalizowane wokół oczodołów, ponieważ właśnie tam znajdują się zatoki. Uczucie rozpierania nasila się zwykle przy pochylaniu, ponieważ zmiana położenia głowy dodatkowo potęguje ucisk w obrębie twarzoczaszki.
Inne objawy zapalenia zatok
Zapaleniu zatok często towarzyszą ogólne objawy infekcji – gorączka, osłabienie, zmęczenie czy wyraźne pogorszenie samopoczucia. Częstą dolegliwością jest również kaszel, zazwyczaj wywołany przez drażniącą wydzielinę spływającą z zatok po tylnej ścianie gardła.
Do charakterystycznych symptomów zalicza się także:
- zaburzenia węchu,
- nieprzyjemny zapach z ust,
- ból zębów, zwłaszcza w obrębie górnej szczęki,
- uczucie pełności i ucisku ucha[1].
Jak leczyć zapalenie zatok?
Ostre zapalenie zatok przynosowych ustępuje zwykle w ciągu 7-10. dni. Żeby skrócić czas trwania uciążliwych objawów, stosuje się preparaty o różnym działaniu:
- tabletki przeciwbólowe i przeciwzapalne, np. na bazie ibuprofenu – w celu złagodzenia bólu i ucisku głowy,
- aerozole obkurczające śluzówkę nosa, np. z ksylometazoliną – mogą doraźnie poprawić komfort oddychania,
- płukanie zatok – pomaga mechanicznie oczyścić drogi oddechowe ze śluzu i zanieczyszczeń, jednocześnie nawilżając śluzówkę.
Ponadto w leczeniu ważne jest przywrócenie drożności zatok poprzez usunięcie zalegającej w nich wydzieliny. W tym celu możemy zastosować leki ziołowe zawierające olejki eteryczne – eukaliptusowy, mirtowy, pomarańczowy i cytrynowy. Taka kompozycja pobudza produkcję wodnistego płynu, który miesza się z gęstym śluzem i go rozrzedza. Stymuluje też ruch rzęsek nabłonka oddechowego, które odpowiadają za transport wydzieliny na zewnątrz.
Olejki wykazują również właściwości przeciwzapalne i odkażające, mogą więc wesprzeć organizm w walce z drobnoustrojami. Oczyszczenie zatok z zalegającego śluzu jest jednym z kluczowych elementów leczenia, ponieważ zmniejsza ryzyko wtórnego nadkażenia bakteryjnego, które mogłoby wydłużyć przebieg choroby i zaostrzyć jej objawy[2].
Ucisk i rozpieranie twarzy możemy złagodzić też domowymi sposobami, np. przykładając w bolące miejsca ciepłe okłady. Pamiętajmy przy tym o odpowiednim nawodnieniu – picie co najmniej 2-2,5 l płynów dziennie upłynnia wydzielinę zatokową od wewnątrz i ułatwia jej usuwanie. Jeśli mimo leczenia domowego objawy utrzymują się lub nasilają, konieczna będzie wizyta u lekarza, aby wykluczyć powikłania i dobrać odpowiednie leczenie.
[1] Wachnicka-Bąk, A., Lipińska-Opałka, A., Będzichowska, A., Kalicki, B., & Jung, A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1): 25-31.
[2] Rapiejko P., Talik P., Jurkiewicz D., Nowe możliwości leczenia ostrego zapalenia zatok przynosowych zgodnie z EPOS 2020, Otolaryngologia Polska 2021, 76(1): 29-39.
